رزبری پای چیست؟

با عرضه‌ی رزبری پای در سال ۲۰۱۲، دنیای کامپیوترهای تک‌بورد به‌کلی دگرگون شد؛ به‌طوری‌که علاقه‌مندان به دنیای رباتیک و ساخت سرورهای کوچک، کیبورد و… می‌توانستند تنها با صرف هزینه‌ای ناچیز به کامپیوتری کوچک، اما توانمند دست پیدا کنند که می‌تواند به قلب پروژه‌ی آن‌ها تبدیل شود.

رزبری پای به‌واسطه‌ی ابعاد کوچکش می‌تواند در هرآنچه دامنه‌ی خلاقیت‌های انسانی پاسخ‌گو است، مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال، می‌توان از رزبری پای برای ساخت فایل سرور خانگی و سرور VPN یا حتی کنسول بازی استفاده کرد. باتوجه‌به سخت‌افزار دستگاه، می‌توانید با رزبری پای بازی‌های قدیمی و نوستالژیک را اجرا کنید؛ البته دقت داشته باشید که حتی در جدیدترین نمونه‌های رزبری پای، این دستگاه امکان اجرای بازی‌های جدید را به شما نمی‌دهد.

با مطرح‌تر‌شدن رزبری پای، مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها نیز با درک قابلیت‌ها و توانایی‌های این دستگاه، به استفاده از این محصول برای آموزش مفاهیم مختلف اعم از برنامه‌نویسی روی آوردند. این مورد، تنها یکی از کاربردهای بسیار مفید رزبری پای در زمینه‌ی آموزش مفاهیمی است که معمولا یادگیری آن‌ها، نیازمند صرف هزینه‌ی زیادی برای خرید تجهیزاتی است که به راحتی با رزبری پای در دسترس کاربر قرار می‌گیرند. اگر می خواهید بدانید که Raspberry چیست و چه تفاوتی با سایر کامپیوترها دارد؛ ادامه‌ی این مقاله‌ی زومیت را از دست ندهید.

رزبری پای به کامپیوترهای تک‌بوردی گفته می‌شود که برای راه‌اندازی پروژه‌های مختلف از آن استفاده می‌کنند. این کامپیوترها ابعاد بسیار کوچکی (در حد و اندازه‌های کف دست و حتی کوچک‌تر) دارند و عموماً برای پروژه‌هایی چون آموزش یا ساخت محصولاتی مانند کیبورد یا حتی سرورهای ساده به‌کار گرفته می‌شوند.

با اینکه رزبری پای برای عموم کاربران، یادآور همین کامپیوترهای تک‌بورد است، حالا و پس از گذشت بیش از ۱۰ سال از ورود این محصول جذاب به دنیای فناوری، رزبری پای با افزایش دامنه‌ی محصولاتش، در زمینه‌ی تولید محصولات دیگری مانند ماژول‌های دوربین نیز فعالیت می‌کند.

به‌بیان دیگر، رزبری پای نه‌تنها شامل محصول اصلی این شرکت که همین کامپیوترهای تک‌بوردی است، می‌شود؛ بلکه این برند، با تبدیل‌شدن به‌ برندی تجاری، ماژول‌های سخت‌افزاری و بوردهای توسعه، منابع تغذیه، کابل، کیس، دوربین، ماوس، کیبورد و حتی صفحه‌نمایش لمسی را نیز تولید می‌کند. حال که می‌دانیم Raspberry Pi چیست، بهتر است کمی بیشتر با این کامپیوترهای جذاب کوچک، اما بسیار کارآمد آشنا شویم.

رزبری پای از زمان پیدایش تاکنون، مدل‌های مختلفی از کامپیوترهای تک‌بورد خود را روانه‌ی بازار کرده است و آخرین مدل آن، با نام رزبری پای ۵ در سال ۲۰۲۳ معرفی شد. اولین مدل رزبری پای که در سال ۲۰۱۲ عرضه شد، مشخصات جالبی شامل یک درگاه USB، پردازنده‌ی ۷۰۰ مگاهرتزی و ۲۵۶ مگابایت رم داشت و در آن از اتصال بی‌سیم WiFi یا بلوتوث خبری نبود؛ البته همچنان می‌توانستید ماژول‌های مختلف را به‌صورت اکسترنال به آن اضافه کنید.

رفته‌رفته، با افزایش کاربرد این دستگاه و نیاز به ارائه‌ی سخت‌افزاری قوی‌تر، تیم توسعه‌دهنده‌ی رزبری پای نیز مدل‌هایی با پیکربندی‌های مختلف و صدالبته قیمت‌های متفاوت راهی بازار کردند؛ اقدامی که سبب افزایش بیش‌از‌پیش کاربرد رزبری پای شد.

رزبری پای ۴ در‌مقایسه‌با مدل‌های قدیمی پیشرفت‌های شگرفی را به‌خود دیده است. این بورد از پردازنده‌ی چهارهسته‌ای با فرکانس ۱٫۸ گیگاهرتز و پردازنده‌ی گرافیکی VideoCore VI با فرکانس ۵۰۰ مگاهرتز بهره می‌برد و از ۲ تا ۸ گیگابایت رم، دو پورت USB 3.0، دو پورت USB 2.0، یک پورت گیگابیت اترنت و دو پورت micro HDMI پشتیبانی می‌کند. ارتباط بی‌سیم رزبری پای ۴ نیز شامل بلوتوث ۵٫۰ و WiFi دوبانده می‌شود.

علاوه‌براین، کابران می‌توانند با استفاده از هدر ۴۰ پین GPIO، دامنه‌ی فعالیت‌ها و دستگاه‌های قابل‌اتصال به رزبری پای را نیز افزایش دهند. درحقیقت، دامنه‌ی کاربری رزبری پای به‌ حدی وسیع است که می‌توان از آن برای پروژه‌های کلان‌تر و حتی ساخت کامپیوتر دسکتاپ استفاده کرد. این توانایی‌ها، در رزبری پای ۴ به اوج خود رسید تا جایی که تیم توسعه‌دهنده‌ی رزبری پای پس از عرضه‌ی رزبری پای ۴۰۰، کامپیوتری کامل با توانایی پخش ویدئوهای 4K را در قالب کیبورد عرضه کردند!

یکه‌تازی رزبری پای ۴ در بازار کامپیوترهای تک بوردی با ورود رزبری پای ۵ به بازار، تا حدی کاهش یافت. این نسخه‌ی جدید، از پردازنده‌ای با هسته‌های قوی‌تر استفاده می‌کرد که به‌لطف بهره‌مندی از حافظه‌ی کش L2 و L3 بهتر، عملکردی نزدیک به دو تا سه برابر قوی‌تر از رزبری پای ۴ را ارائه می‌دهد. البته پیشرفت رزبری پای ۵ به همین مورد خلاصه نمی‌شود.

اضافه‌شدن یک پورت HDMI بیشتر در رزبری پای ۵ در مقایسه با ورژن ۴، امکان اتصال هم‌زمان دو مانیتور 4K به این کامپیوتر تک بورد را فراهم می‌کند. علاوه بر این، حافظه‌ی رم نیز با LPDDR4X جایگزین شده که نسخه‌ی بهبودیافته‌ی LPDDR4 است و سرعت بالاتری دارد. رورژن ۵ برخلاف ورژن ۴ مجهز به یک رابط PCIe 2.0 است که اتصال سریع‌تر تجهیزات جانبی را به Raspberry Pi 5 امکان‌پذیر می‌کند.

تغییر رابط MIPI از نوع دو خط به چهار خط، اضافه‌شدن دکمه‌ی خاموش و روشن روی بورد و استفاده از درگاه کارت حافظه و پورت‌های USB 2.0 و USB 3.0 بهبودیافته در کنار به‌کارگیری پردازنده‌ی گرافیکی VideoCore VII از جمله پیشرفت‌های دیگر رزبری پای ۵ نسبت‌به نسل قبل هستند.

مدل‌های مختلف رزبری پای بین ۲۵ تا ۸۰ دلار قیمت دارند؛ اما در سال ۲۰۱۵ دو مدل بسیار ارزان‌قیمت با نام‌های رزبری پای Zero و رزبری پای Zero W به‌ترتیب با قیمت ۵ و ۱۰ دلار معرفی شدند. هر دو مدل به سخت‌افزار ضعیف‌تری درمقایسه‌با رزبری پای ۴ مجهز شده‌اند؛ اما همچنان از نسل اول رزبری پای حداکثر ۴۰ درصد سریع‌تر هستند. مدل زیرو از پردازنده‌ی تک‌هسته‌ای یک گیگاهرتزی ساخت برودکام بهره می‌برد و در کنار آن به ۵۱۲ مگابایت رم، پورت microUSB، پورت miniHDMI و درگاه microSD مجهز شده است. مدل Zero W نیز از سخت‌افزاری مشابه استفاده می‌کند، با این تفاوت که از بلوتوث و شبکه WiFi پشتیبانی می‌کند.

در سال ۲۰۲۱ نیز، رزبری پای Zero 2 W معرفی شد که اصلی‌ترین به‌روزرسانی آن درمقایسه‌با نسل قبل استفاده از تراشه‌ی BCM2710A1 برادکام بود که چهار هسته‌ی پردازشی Cortex-A53 با فرکانس یک گیگاهرتز داشت و به‌مراتب، قدرت بیشتری را درمقایسه‌با نسل پیشین دراختیار کاربران قرار می‌داد. همان‌طور‌که گفتیم، رزبری پای شامل مدل‌های بسیاری می‌شود؛ اما به‌طور‌کلی چند مدل اصلی برای خرید در‌دسترس علاقه‌مندان قرار دارد که مشخصات هر یک به‌شرح زیر است: